Przykuty do skały Prometeusz należy do najbardziej rozpoznawalnych obrazów europejskiej kultury. Od tragedii Ajschylosa Prometeusz w okowach, przez romantyczną poezję i dramat, aż po współczesne filmy i komiksy, motyw skrępowanego dawcy ognia nieustannie powraca jako symbol buntu, cierpienia i poświęcenia w imię ludzkości. Wydaje się wręcz jednym z fundamentów europejskiej wyobraźni. A gdyby jednak historia…
Tag: hinduizm
Mirabai – poetka w sidłach Boga
Mirabai, należała do hinduskiej arystokracji Radźasthanu i najpewniej urodziła się około 1498 roku w okolicach Merty. Została wydana za mąż za księcia Mewaru, i związała się z dworem Sisorijów, jednak po jego śmierci coraz wyraźniej wybierała życie podporządkowane całkowicie bogu Krysznie – którego była gorliwą czcicielką, a nie regułom dworskiego i rodzinnego porządku. Źródła pozwalają…
W poszukiwaniu starożytnych smaków Indii. Część 4: Kuchnia świątynna –żywe muzeum dawnych smaków
W poprzednich częściach naszego cyklu przekonaliśmy się, że poszukiwanie dawnych smaków Indii przypomina pracę archeologa. Współczesna kuchnia indyjska jest bowiem efektem wielu stuleci zmian, kontaktów handlowych i wpływów kolonialnych. Pomidory, ziemniaki, papryczki chili czy orzechy nerkowca, które dziś wydają się nieodłącznym elementem indyjskiego stołu, pojawiły się na subkontynencie stosunkowo późno. Jeśli więc chcemy odkryć, jak…
Czym pachniał wedyjski świat?
Dym kadzidła, aromat drzewa sandałowego, woń jaśminu i szafranu – tak najczęściej wyobrażamy sobie zapachy dawnych Indii. Gdy wchodzimy dziś do hinduistycznej świątyni, otacza nas gęsta mieszanina kadzideł, olejków i kwiatów. Łatwo odnieść wrażenie, że podobnie pachniały również najstarsze rytuały opisane w Wedach. To jednak złudzenie. Okazuje się, że świat znany z pierwszych hinduskich tekstów…
Sabarimala, czyli spór wokół hinduskiej świątyni. Część 2: Na styku prawa i religii
W Indiach co pewien czas powraca temat świątyni Sabarimala w stanie Kerala. Tak jest i tym razem, ponieważ Indie żyją kolejnym – tym razem być może ostatecznym – wyrokiem Sądu Najwyższego w tej kwestii. Jest to jeden z najbardziej symbolicznych konfliktów na styku religii, prawa i społeczeństwa. Spór dotyczy dopuszczenia kobiet w wieku reprodukcyjnym do…
Sabarimala, czyli spór wokół hinduskiej świątyni. Część 1: Sabarimala jako miejsce kultu
W Indiach co pewien czas powraca debata wokół szczególnego miejsca: keralskiej świątyni Sabarimala – zasad i ograniczeń z nią związanych oraz pytań, na ile praktyki religijne mogą (lub powinny) pozostawać poza kontrolą prawa państwowego. Temat odżywa znowu w związku z kolejnymi sądowymi wyrokami. Chcemy wyjaśnić Wam, dlaczego spór o dostęp do świątyni stał się jednym…
Uszas: Zorza i Strażniczka Niebiańskich Bram
Bogini Uszas – personifikacja porannej zorzy i świtu w ogóle to jedna z ciekawszych żeńskich postaci w panteonie indyjskich bóstw okresu wedyjskiego. Inspiruje, obdarza darami, zapewnia kontynuację cyklu dobowego. Bogato opisywana w tekstach wedyjskich – szczególnie Rygwedzie – bogini ta ma również swoje odpowiedniki w innych tradycjach indoeuropejskich. Jednym z kluczowych rysów wedyjskiej bogini świtu…
Od boga burzy po kosmicznego tancerza. Pięć imion boga Śiwy, które warto znać
W Indiach trwa obecnie Mahaśiwaratri – jedno z najważniejszych świąt hinduizmu, poświęcone Śiwie, jednemu z kluczowych bogów indyjskiej tradycji religijnej. To noc czuwania, modlitwy i kontemplacji, w czasie której wierni medytują zarówno nad kosmicznym wymiarem tego bóstwa, jak i jego bliską, realną obecnością w życiu wyznawców. Śiwa jednak niejedno ma imię i przywoływany jest pod…
Ganeśa – mityczne dzieje, cz. 2
Ganeśa jest jednym z ulubionych hinduskich bóstw. Słoniogłowy bóg uwielbiany jest i czczony w całych Indiach, niezależnie od tradycji, do której należy wyznawca. Historii wyjaśniających jego pochodzenie, wygląd i funkcję jest wiele – my chcemy zaprezentować jedną z ich wersji. Poniższa historia oparta jest przede wszystkim na tekście Śiwa Purany oraz opowieści z Classical Hindu…
Słoniogłowe bóstwo i gliniane wizerunki. Ganeś Ćaturthi w Indiach
Wśród hinduskich świąt przypadających na letnie miesiące kalendarza zachodniego jest i takie związane z bóstwem szczególnie lubianym przez wyznawców hinduizmu. Mowa o święcie poświęconym Ganeśi, słoniogłowemu bóstwu, którego wizerunek (w nieporównywalnie większym stopniu niż imię) zna wielu z nas – Ganeś ćaturthi. Kim jest boska postać, której wizerunki w Indiach są wszechobecne, a co więcej,…
